"Шочмо йылме дене серыме пьесе-влак уке улыт"

Ноябрьыште Финн-угор театр-влакын визымше тÿнямбал фестивальышт гÿжлыш. Ты пайремыш А.М.Горький лÿмеш Коми-пермяк окружной драмтеатрат толын, шке пашаж дене мемнам куандарыш. Тиде гана Анатолий Радостевын йомакше почеш шындыме "Мемнан ялна"  спектакльым конден. А кок ий ончыч тиде авторынак "Гузи ден Мези" комедийже ончаш толшо калыкым пеш воштылтен ыле. А вет Анатолий Радостев возышо еҥ огыл, а Российын сулло  артистше, но, шочмо йылмыж дене пьесе укелыкым ужын, драматург сомыллан пижын. Коми-пермяк ойпогылан эҥертен серыме "Сизимок" йомакше негызеш "Мемнан ялна" спектакль шочын.  Спектакльым простан чоҥымо, но тÿҥ шонымашыже моткоч кÿлешан.

Иленыт иза ден шольыжо. Иктыже поян, а весыже йорло лийыныт. Улан изажын ожыжо, а йорло шольыжын шоҥго вÿльыжö лийын. Ик кечын шоҥго вÿльö чомам ышта. Чомажым поян изаже шолыштеш. Тылеч вара иза-шольо коклаште ÿчашымаш тÿҥалеш. Тавалымаш кугыжа марте шукта. Кугыжа нунылан кум туштым тушташ каласа да кöжын вашмутшо чын лиеш, чомам тудлан пуаш сöра. Изаже туштым тушташ кумаж деке куржеш, а весыже мöҥгыжö ошкылеш. Тудлан туштылан чын вашмутым муаш Сизимок лÿман эн изи эргыже полша, да ойлымыжо чыла чын лектеш. Мучашлан Сизимок полшымо дене кугыжа чомам ожын огыл, а вÿльын ыштымым пален налеш. Теве тыгай мыскара сынан спектакль: кеч воштыл, кеч шорт. Поянлан эре ок сите, а йорлыжым ÿҥышö койышыжо кошарта.

Спектакль деч вара йорло шольыжым модшо актер Эдуард Щербинин дене кутырышым. Театр илыш нерген гына огыл, а тыгак нунын кундемыште самырык тукымын кузе илымыжым палыме шуын ыле. Конешне, Пермь кундемысе Кудымкар ола Америкыште огыл Российыштак верлана, садлан илышнажат ик гай манан лиеш, но кеч-мо гынат, ойыртем садак уло.

Э.В.Щербинин - эше самырык актер. Пермь оласе театр институтым пытарымыжлан кум ий гына эртен, туге гынат моштымашыже раш коеш.

- Ме шкенан театрыште утларакшым руш спектакль-влакым ончыктена, - каласыш актер. - Вет коми-пермяк йылме дене серыме пьесе-влак уке улыт. Тидыже мемнан чоным моткоч коржтара. Но театрыш калык рÿж  коштеш. Кудымкар олаште чылаже 35 тÿжем еҥ ила. Садлан репертуарым чÿчкыдын уэмден шогыман.

 - Тый коми-пермяк улам маньыч, а шочмо йылмет дене кутырет мо?

- Коми-пермяк йылме дене утларакшым яллаште кутырат. Мыйын пелашем - руш, садлан шочмо йылме дене мöҥгем мийымем годым гына кутыраш верештеш. Самырык-влак ача-ава йылме дене пешыжак ынешт кутыро. Молан тыгай улыт, ала?

- Самырык-влак тендан дене кузерак илыштыт?

- Кудымкар олаштына институт, училище-влак улыт да садлан студент-шамыч шукын илат. Тунемыт, пашам ышташ тöчат. Моло изи оласе семынак самырык-влаклан паша вер огеш сите, пашадаржат моткоч изи. Садланак, тунем лекмекышт, вес кундемыш пашам ышташ каят.

- А тый театр гыч каяш шонен отыл?

- Пашадар мемнан пеш изи. Тендан театрыште актер-шамыч шукырак налыт. Но шийвундо ситыдымылан кöра мый театр гыч каяш ом шоно. Театр - тиде мыйын шÿм-чон илышем. А ешым пукшаш да илен лекташ манын, вес вереат пашам ышташ логалеш.

Мый театр деч посна эше Коми-пермяк радиошто "Увер-влакым" вÿдем, тыгак олаштына эртыше чыла мероприятийым, концертым вÿдаш мылам ÿшанат. Тидыжат - ешлан могай гынат шÿкалтыш.

- А пелашет могай пашам шукта?

- Пелашемат - артист. Мемнан кок ÿдырна кушкеш. Но шкенан пачерна эше уке, еҥыным тылзешкок тÿжемат кок шÿдö теҥгелан айлен илена. Театр пöлемым пуаш сöра да, но эше нимо уке.

- А тендан кундемыште "Самырык еш" целевой программе пашам огеш ыште мо?

- Тыгай программе уло, но мый кредитым тÿлаш кажне тылзын кушеч вич тÿжем теҥгем луктын пыштем, кунам пашадаржым туддеч изим налам? А вет эше илыман, кочман, йÿман. Кугыжаныш Думышто шинчыше-влак тÿрлö программым приниматлымышт годым чылажым шонен огыт шукто ала мо?

- "Мемнан ялна" спектакльыште модмо ролет тылат чонетлан лишыл мо? Калыклан мом каласынет ыле?

- Ондак яллаште чылан погынен, тÿрлын модыныт, муреныт-куштеныт, жапым веселан эртареныт. А кызыт тиде уке. Ончаш толшо-влаклан простан илаш кÿлеш манын ойлынена ыле. Илышлан куанен илыман, а тÿрлым шонен луктын, тавален, ÿчашен огыл. Ваш-ваш поро лийман. Шочмо иза ден шольо огыт келше гын, öрдыжъеҥже дене могай кыл лиеш ала? Садлан порылык кажне еҥ пелен коштшаш.

Алевтина Сидорова

Снимкыште: Э.В.Щербинин