Журналист тыгаяк лийшаш

Кажне айдеме, кугем шумек, шонымо профессийжым ойырен налын, пашам ышташ тÿҥалын, палыме да пагалыме айдеме лияш шона. Но чыланнан тиде шонымашна ок шукталт. Я икте мешая, я весе. Южгунам шкенан йогылыкна йолгорнешна тореш тоям пышта, южгунам илыш тыгай кÿлдымаш пöлекым ышта. Тугеже шке шонымашкыже шушо айдеме моткоч чот пиалан. Тыгак каласаш лиеш шкенан журналистна, Морко районысо Унчо кундемын ÿдыржö Алевтина Сидорова нерген. Тудо шке ойырен налме, шÿмлан лишыл пашажым лийже манынак шукта, да лектышыжат коеш. Теве Печать кече вашеш эртарыме конкурсышто "Йоча да самырык тукымлан эн сай публикаций" номинацийыште сеҥышыш лекте. Тидак тудын дене чон почын мутланаш амалым лукто.

- Журналист лияш шонымаш кунам шочын? Але тый туныктышо лийнет улмаш, а журналист корныш шоныде-вучыде логалынат?

- Йоча-влакым туныктымаш - суапле паша. Кеч авам туныктышо гынат, мый ала-молан журналистак лияш шоненам. Очыни, тудо мыйым тÿрлö кундемыш лектын коштмо да тÿрлö еҥ дене ужын кутыраш йöнан улмыж дене сымыстарен.

- Кызыт, вич ий лудшо-влакым шке материал дене "сийлымет" деч вара, тиде корныш шогалметлан от öкынö?

- Нимыняр. Мый палем, мыйын статьям калык лудеш да шкаланже могай-гынат пайдам налеш. Теве шыжым "Самырык еш" целевой программе нерген "Кушто илаш?" статьям газетыштына савыкталтын ыле. Тудым лудын ятыр самырык ешын пачеран лияш ÿшанышт шочын. Ик ава эргыжлан полшаш шонен, тиде программе почеш могай документ-влакым погыман манын рашемдаш Советский район гыч шумеш редакцийыш мыйым кычал толын. Тудын йодышыжо-влаклан вашмутым пуымеке, öршö шинчаже куан тул дене волгалтмым ужын, мыят моткоч йывыртышым. Айдемын чонжым тургыжландарыше йодышым ме, журналист-влак, рашемден да полшен кертына гын, тугеже арам огыл пашам ыштена.
    
- Тыйын шонымаштет, журналист могай лийшаш?

- Лач тыгай лийшаш. Калыклан кÿлешан уверым жапыштыже намиен шуктышаш улына. Тачысе саманыше ялысе проста еҥ чыла законым пален, умылен огеш шукто. Кеч тудым районысо, ялысе администраций рашемден шогышаш, но  тиде сомылым нуно монденыт, умылтарен шогылташ огыт йöрате, адакшым тупела веле ойлен луктын колтат.

- Йочат годым газет ден журнал-шамычым лудаш йöратенат, очыни?

- Школышто тунеммем годым могай гына газет, журнал-шамычым лудын омыл гын? "Пионер йÿк", "Мурзилка", "Веселые картинки" журнал-влак, "Пионерская правда", "Ямде лий" газет-шамыч. "Ямде лийже" чылт лишыл йолташем гай лийын. Шуматкечые эрден почтальон тиде газетым конден шукта гын, тудым лудын пытарыде, чонем ок кане ыле. Тунар "Ямде лийым" йöратенам.

- Тылат илышыштет мо шергырак: еш але карьера?

-  Еш деч посна паша кукшын чучеш, паша деч посна шкендым тичмашын от  шиж.  Еш ден паша пеш чак кылдалтыныт.

- Гороскоп почеш пикшызе улат. Тыгай пале йымалне шочшо-влак шке цельышкышт шуаш тыршат. Садланак, очыни, пеш тура койышан улыт. А тый могай улат? Пикшызын койышыжо тылат лишыл мо? Такшым горскоплан ÿшанет?

- Шÿдыр палылан ÿшанем да шекланен шогем. Шукыжым келшен толеш. Сомыл мылам келша гын, мый тудым мучаш марте чаткан шуктем. Чынжымак, мый иктаж-мо огеш келше гын, шеҥгеч ойлен коштмашт уке, а шке шонымем тура, раш ойлен пуэм. Рашлыкым, пунктуальностьым пагалем. Шкат тыгай лияш тыршем да вес еҥ дечат тидымак йодам. Келша гын, келша манышт, уке гын, уке, а ончылно сайла кояш тöчышö койышан-влакым чытен ом керт.

- Могай темылан утларакшым возаш йöратет?

- Тачысе пÿсö йодышым рашемдаш келша. Адакшым оҥай еҥ-влак дене вашлиймашым сераш йöратем.

- А могай темым, ну, чытенак от керт?

- Тыгайже уке. Тÿняште мо нерген возаш лиеш - чылажымат возыман. "Тидым мый ом возо" манын журналист ойлышаш огыл, очыни. Тиде вет илыш, а илышыте чылажат лиеда, нимо эртен огеш кай. Но мый могай-гына статьям ом возо, тÿҥлан илышыш нравственный могыржылан тÿткышым пыштем. Содыки, технике, электронике - чыла вашталтеш, а айдеме шÿм-чон, совесть тугаяк кодеш.

- Журналист паша тугай: чÿчкыдын командировыкш лектын коштман, южгунам мöҥгö пелйÿдым гына толын пурет. А тыйын эше ешет уло. Эргыч ден пелашет тыйым умылат мо? Тиде паша гыч кай манын пелашет ойлен огыл?

- Кажне пöръеҥ шке пелашыж  ÿмбак эгоист семын онча. Вате гын, тугеже лач ешыште гына шогылтшаш маныт. Но ÿдырамаш пöръеҥын мутшо почеш гына илаш тÿналеш гын, вашке пöръеҥын ÿмылышкыжö, сурт сомылкам гына шуктышо машинаш савырна. Икмыняр жап гыч  тыгай ÿдырамаш эн ончыч шкаланже да моло-влакланат айдеме семын оҥай огеш лий. Пелашыжынат туддеч вашке шерже темеш. Садлан ÿдырамаш-влаклан пöртыштö шинчаш огыл, а пашаш лекташ темлем. Шке шÿм-чон тÿням марлан лекмекат йомдарыман огыл. Мый пелашемын тыгай сынан шомаклажым колыштмаш уке. Кумылем кузе йодеш, чонем кузе шÿда, туге ыштем. Тидлан тудо сыра гынат, икмыняр жап гыч чын улмем шижеш. Адакшым мый творческий личность улам, тидым пелашем умыла, а эргым мый денем кугешна.

- Мöҥгыштет, шочмо велыштет, ават ден изат илат. Палем, тушко чÿчкыдын миен коштат. Нуно тыйын возыметым эскерат, очыни. Пашатым кузе аклат? Вет лишыл еҥ-шамычын акышт садак шерге.

- Мыйын кок изам, кок акам улыт. Нуно мыйым умылат да раш палат мом йöратем да мом мый чытен ом керт. Вет нунын шинча ончылнышт кушкынам. Южгунам пелашет тыйын чон шоныметым огеш пале, кунар авам, акам, изам мыйым ойлыде умылат, пашам шыгыр годым, кертмышт семын эргымат ончаш полшат. Юмылан таум ыштем нуно улмылан. Содыки, ончыч ача-ава-влак вич-куд икшывым ыштымышт дене моткоч чын лийыныт. Изат, акат огыт лий гын, кö деч полышым налат да ой-каҥашым йодат?

- Паша паша дене, но тый эн ончыч ÿдырамаш улат. Пöртым сöрастарымаш, ешым тамле сий дене сийлымаш да молат - тыйын кидыштет. Тыйын шонымаштет, ава да пелаш семын тыланет могай отметкым шындаш лиеш?

- Мый арулыкым, чаткалыкым, моторлыкым йöратем. Пöлемыштем пурак темын гын, чыла мушкын лукде, кочкаш шинчын ом керт. Тыгак мый когыльым ышташ йöратем, но газ плита воктене мелнам кÿэшташ огеш келше, а ялысе коҥгаште ямдылыме мелнам пагалем. Тыгак эргым тÿрлö дене палдараш, туныкташ тыршем. Пелашемат тылзе коден мÿндыр корныш тÿрлö сийым ямдылен, сумкам поген ужатем, тугак порын вашлиям. Ик тылзе сурт сомылкат, йочам ончымо пашат - чыла мыйын вачÿмбаке возеш да кугу чытышым йодеш. Сайжымат, осалжымат шкетынак рашемден шогаш логалеш. Шонем, мыланем "визытан" отметкым шындаш лиеш.

- Таче кечылан илышыште тылат мо ок сите?

- Чыла ситымыла чучеш, лач пачер уке. Тÿшкагудышто кумыл йодмо семын йÿкын муралтен колташат огеш лий. Пачерым налаш иктаж-могай йöн лекшак ыле.

Ирина Степанова

Снимкыште: Алевтина Сидорова.
Д.Речкинын фотожо.