Ончыч - Салика, вара… Кузи вате

26.03.07

А коклаште - шуко-шуко моло роль. Тыгай корным эртен Российын сулло артисткыже Майя Романова

- А мый Майя Романовам ужынам. Казанскийыш толыныт ыле…

Ялысе ик пöрт гоч илыше пошкудын, Павыл курскан, тиде ойлымыжо изи ÿдырын ушешыже молан тынар шыҥдаралт кодын ала? Очыни, мурызым ужмыж нерген пеш кугешнен ойлымыжлан кöра. Вет молышт тунам, 60-шо ийла мучаште, шукыжо тудым радио гоч веле колын кертыныт. Мемнан гай изи ялышкыже артист-влак толын шуын огытыл.

Майя Романован мурымыжым, радиоспектакльласе героиньыже-влакым калык чон куанен колыштын да колыштеш. Тиде мастарлыкым Торъял кундемын шочшыжлан Юмак пуэн, да тудлан артист лияшак пÿрен улмаш, векат.

Материалым ямдылаш тÿҥалмем деч ончыч Марий Элын калык артисткыже Р.А.Руссина деке йыҥгыртышым. Йодышем икте ыле: "Майя Романова лÿмым ойлымо годым шинча ончыкыда эн ончычак могай сÿрет толеш?" 

- Сценысе Салика, Айвика,- шуко шоныде вашештыш Римма Арсентьевна. - Майя-героиня, Степан Иванович-герой. Моткочак чапле мужыр, - ешарыш вара.- Майя Романовам калыкыште таклан огыл марий шÿшпык манын ойленыт да ойлат. А Маша Сапожниковам ший оҥгыр маныт ыле. Ондак марий драматург-влакын пьесышт почеш шындыме спектакль-влак мурылан поян улыт ыле. Тыгай репертуарышке тиде кок яндар йÿкан актриса эреак пурталтыныт.

Майя Романова ÿмыржö мучко М.Шкетан лÿмеш Марий драме театрыште ыштен. Тиде жапыште мыняр роль ышталтын - шотлен пытарашат огеш лий, векат. Мый, кеч икмыняржым шарналташ манын, редакцийыште аралалтше программе-влакым лышташлен лектым. Тиде актрисан сулен налме канышыш кайымыж деч ончычсо репертуаржым икмыняр рашемдаш полшыш. Майя Тимофеевна моткочак тÿрлö образ-влакым чоҥен: Кузи вате ("Салика"), Тамара ("Кеҥеж йÿд"), Тойвий ("Аксар ден Юлавий"), Вера Михайловна ("А вуй ÿмбалне яндар кава"), Шылдырвий ("Кугезе муро"), Анвар, врач ("Шучко курык"), Серук ("Ольош"), Азыренын секретарьже ("Чодыраял Элыксандр"), Изотина, сельсовет председатель ("Пиалан шÿдыр")…

Творчество шотышто Российын сулло актрисыже Майя Романовалан öпкелалташ амал лийын огыл. Режиссер-влак паленыт: тиде актрисым калык йöрата, сандене рольым пуэныт. Да весе шотыштат Майя Тимофеевна пиалан лийын: тудо пелашыжын пеҥгыде туп-вачыжым, ÿшанле эҥертышым шижын илен. А тудыжо - Марий Элын да Российын калык артистше Степан Кузьминых - республикысе театр искусствышто моткочак пагалыме да жаплыме еҥ лийын. Коктын пырля сценыште веле огыл рольым чоҥымо, еш илышым пеҥгыдым чоҥымо, икшыве-влакым ончен куштымо…

- Степан Ивановичын ты тÿня гыч кайымекше (Майя Тимофеевна пелашыжым калыкыште эре тыге манын - С.Б.), пасу покшелан шкет шоген кодшо пушеҥге гай чучым,- икмыняр жап ончыч ойлымыжо - тачат ушыштем. Таче мый тиде шижмашыжым поснак сайын умылем.

Да театрыште модмым чарныше, мурызо семынат шыпланыше шÿшпыкым сценыш мураш уэш ик муро кÿзыктыш.

Йöрыш чолга кумыл –
Тый уке улат да,
Коштеш почеш кумыт –
Тый уке улат да.
Кид гыч велеш сомыл –
Тый уке улат да.
Мурызо мый омыл –
Тый уке улат да.

Композитор Дмитрий Кульшетов Альбертина Иванован почеламутшылан ты мурым Майя Тимофеевналанак возен. Тудын кöргö шонымыжым, чон шортмыжым шкенжын семынак шижын, умылен. Санденак, очыни, вес мурызо-влак ты мурым репертуарышкышт кызытеш огыт нал манаш лиеш, вет калык тудым Майя Романован йоҥгалтарымыжым колын да тыгайым чонышкыжо пыштен…

Майя Тимофеевнан таче - йыргешке шочмо кечыже. Ийым ий поктен, кеҥежым теле алмаштен, усталык аҥасе куан тат-влакым илышысе нелылык ÿмылташ тыршен гынат, пÿртÿс ылыжаш тÿҥалме пагытыште тиде марий ÿдырамаш 80 ияш лÿмгечыжым эрласе кечылан сай шонымаш дене вашлиеш. Тынар жапыште пелтыше кечымат, озыркан мардежымат сеҥаш тунемме. "Таза, кужу ÿмыран лийза, мурызо шÿшпыкна, йöратыме артисткына", - ойлена ме Тыланда, Майя Тимофеевна, уло марий калык лÿм дене.

Светлана Белкова

Снимкыште: Ч.Айтматов, K.Мухаметжанов "Шучко курык". 1980. Анвар - арт. М.Романова, Досберген - арт. С.Кузьминых.

Важ: "Марий Эл" жаплышташ