Шочмо йылме деке муро гочат шÿмаҥдат
21.11.07
 Чолга
еҥ кеч-куштат шкенжым кÿлеш могыр гыч ончыктен
кертеш. А кунам ыштышаш сомыл кумылетлан,
чонетлан да моштымашетлан шотлан толеш
гын, паша эшеат ворана, да лектышат утларак
тÿвыргö лиеш. «Марий Эл радион» вÿдышыжö
Наташа Пушкинат республикысе тÿвыра илышым
нöлтымашке могай-гынат надырым пышта. Тудо
шке уш-акыл кÿкшытшым, мастарлыкшым öрдыж
кундемлаштат ончыктен шуктен. Теве марий
ÿдырын «Йоча муро» проектшым «Россий-Финляндий»
ушем сайлан шотлен да таче илышыш шыҥдараш
шийвундо дене полша.
- Наташа, йоча муро-влакым ыштыме шотышто
шонымашет кунам шочын?
- «Марий Эл радиошто» йоча-влаклан икымше
гана программа лекмеке. Материалым чумыраш
тÿҥалме, а йоча муро шагал. Тунам школышто
кучылтмо паша-влакым композитор Виталий
Алексеев кондыш. Но нунын кокла гыч ятыр
мурыжо рушла йоҥген. Вара Вячеслав Осиповат
икмыняр саскажым пöлеклыш. Туге гынат кажне
арнян лекше программылан тиде ок сите.
Садлан, ала куштылго йöным кычалын, нелылыкыш
лекме. Тыге шукырак муро лийже манын да
йоча-влакым шке велыш савыраш шонен, у сомыллан
пижме. Чынак, кеч-момат тачысе кечылан келыштарыман.
Тидым илышыш шыҥдараш йöнат лектын. «Россий-Финляндий»
обществын икымше семинарышкыже мийыме
деч вара кÿшнö палемдыме проектым возышым.
Тунам сеҥымаш тÿҥ лийын огыл. Вет пырля
мийыше-шамычын проектышт виянрак ыльыч.
Социальный кÿлешлык могыржым чотрак шижын
ала-мо мыйын пашам нунылан келшен. Шижам,
йоча муро эн ончычак изи колойым куштымаште,
йочам шке велке савырымаште полшен кертеш.
Марий кумылымат муро гоч кушташ йöнан.
Этнопсихолог Н.Г.Айварован мутшым эре шарнем.
Тудын ойлымыжла, йочам муро дене порым
ышташ, йот коллективыште адаптацийжым
писемдаш лиеш. Тидлан муро сынан конкурс,
модыш-влак полшат.
- Палемдыме сомылетым илышыш шыҥдарыме
жапыште могай нелылыкым шижаш логалын?
Иктаж-мо шотышто куштылгат лийын?
- Кеч-могай паша тыршымашым, чытымашым,
радамлыкым йодеш. У сомылым тÿҥалмеке,
еҥ коклаште манеш-манешат шуко коштеш.
Иктыже «молан руш мурым йоҥгалтарат, вет
тыгакшат «Марий Эл радиошто» пытартыш
жапыште кусарыме муро шуко» манын вурсат.
А вес могырым ончалаш гын, тыгай руш мурыжо
утларак палыме, сандене йоча писынрак тунемеш,
шонем. Марла моштыдымыжо кеч мо нерген
мурымыжым палаш тÿҥалеш. Ты ошкыл у марий
мурымат шочыкташ тарата, векат. Тидым мый
икымше этап семын веле ончем. Эше вет композитор,
поэт-влак улыт. Нуно, ÿшанем, ончыкшым уло
кумыл дене мемнан деке ушнат. Чуланыште
кийыше марий муро-влак ала тÿжваке, калык
коклашке лектыт? Моткоч куаненам. Вет мыланем
Марий Эл тÿвыран сулло пашаеҥже Светлана
Григорьева да талантан моло еҥат полшат.
А йоча-влаклан келша. Теве изи Эрнест манеш:
«Мыйым Наташа ок йöрате да? Ик мурым веле
мыланем пуэн». Але вет школышкат огеш кошт.
Ынде шке йöратымем ончыктышаш улам – тудлан
вес мурымат пуэм. Йырем кызыт икмыняр ÿдыр-рвезым
чумыренам. Нуно радиоштат вÿдышö улыт,
мемнан деке уна семынат толыт, тÿрлö концертыштат
чÿчкыдын выступатлат.
- Нунын кокла гыч кöм палемдет ыле?
- Эн ончыч Эльза ден Эрнест Александровмытым.
Ача-аваштлан кугу тау. Тыгак Сашенька Степанова
уло. Тудо ынде шукертсек мыйын пеленем.
Нине икшывым ужынак, йоча программат шочын.
Да, жапше годым ты сомылым йöршынат шке
ÿмбакем ынем нал ыле. Но ынде тыште шÿм-чонем
денак шолам. Йоча-влак коклаште Даниил
Кораблевым, Полина Ямбарцевам, Максим Громовым
да молымат палемдыме шуэш. Тиде чыла оласе
ÿдыр-рвезе-влак улыт. Ялысе дене пашам ышташ
йöнемат, жапемат уке. А Йошкар-Олаште тынар
шуко марий йоча ила улмаш!
- Ойленат ыле, ялла гычат муро шомакым
йодыт?
- Йодыт. Кызыт Угарман областьышке, Киров
кундемышке марий-влаклан мут ден семым
колтышна. Моло вереат пуэна. Да чыла тидым
тÿрлö йоча конкурсым эртарыме годым кучылташ
моткоч йöнан лиеш, шонем.
- Проект мучаште диск лекшаш?
- Муро да фонограмман диск. Туштак шомак
лиеш. Ончыкшымат ятыр шонымаш уло. Тиде,
эн тÿҥжö, мыйым йоча-влак дене утларак пашам
ышташ таратыш. Теве радио ден «Ямде лий»
газет коклаштат кылым ышташ кÿлеш. Кызыт
пашан формыжым кычалына: газет ден йоча
программа кузерак да мом пырля ыштен кертыт?
- Шонымашке таче шуынат?
- Марий ÿдыр улам гын, «Марий Эл радиошто»
пашам ыштем гын, шонымашемат тидлан келшыше
лийшаш: марий улам, марла ойлем. Садлан
мый тыгай улам гын, молымат тиде шÿлышешак
шуарыман. Кок-кум йочам пеленем наҥгаен
да оласе ÿдыр-рвезе-шамычым марла мураш
мыят кумылаҥден кертам гын, паша арам огыл
ышталтеш. Тудын кÿлешлыкшат уло. Туге гынат
тиде - икымше ошкыл веле.
Эльвира Куклина
Важ: "Кугарня"
газет
|