"Мÿкш отар" вийым нале уэш
26.11.07
 20
ноябрьыште М.Шкетан лÿмеш театр марий классик
С.Чавайнын чапланыше драмыж дене у тургымжым
почо
Марий драматургийын, театр сымыктышын
шöртньö погыж семын аклалтше ты усталык
пашам репертуарышкыже налаш марий театрлан,
очыни, жап шкеак кÿштен. Вет поян ден нужна-влаклан
шеледалтмаш тачысе тÿшкерыште раш палдырна.
Шоя огыл, а чын илышыште тÿҥ лийшаш.
Режиссер Алексей Ямаев öрын шоген
огыл: "Мÿкш отар" пьесым ойырен налын да
спектакльым шынден. Шушаш ийын Сергей
Чавайнын шочмыжлан 120 ий темеш. Тиде дата
деч öрдыжеш она код манын, артист-влак марий
классикым пагалымашыштым почын ончыктышт.
"Мÿкш отар" пьесым Сергей Чавайн 1928 ийыште
возен. 1930 ийыште СССР-ысе калык-влакын театрыштын
да сымыктышыштын икымше всесоюзный олимпиадыштышт
тиде спектаклят ончыкталтын. Марий артист-влак
икымше степенян диплом дене палемдалтыныт.
Тÿрлö ийлаште тÿҥ рольым Анастасия Страусова,
Георгий Пушкин, Римма Русина, Валентина
Моисеева, Светлана Гладышева да молат
чоҥеныт.
Чаманаш логалеш, мемнан тукым але марте
театр сценыште Чавайнын тиде шедевржым
ужын кертын огыл.
Тенийсе репертуарлан "Мÿкш отарым" ойырен
налме дене чын ыштымым премьера кечын вигак
шижна: театрыш калык тич погынен ыле. Марий
Эл виктер вуйлатышын алмаштышыже Михаил
Васютин, зал тич погынышо калыкым ужын,
йывыртымыжым ыш шылте да мане: "Тыгай кугу
куан чыла спектакльлаште лийже!" Вуйлатыше
еҥын лÿмлö актер Иван Смирновым тений
"Рушэлын сулло артистше" чап лÿмым налмыж
дене кидым пуэн саламлымыжат ушеш кодо.
Артистлан вет кумыл шерге.
 Марий
Элын тÿвыра, печать да национальность
паша шотышто министржын икымше алмаштышыже
Владимир Актанаев Российын калык артистше
Виктор Бурлаковым 80 ияш лÿмгечыж дене
саламлен, сцена гыч залыш волен, пеледыш
аршашым кучыктыш. Ончышо, рÿжге кынел
шогалын, совым кырен, шокшын саламла. Ветеран-артистын
куан шинчавÿдшат теве-теве велалтеш, шонет…
Тиде тургымын вес ойыртемжат уло. Театрын
вуйлатышыже-влак у еҥ улыт: директор - Олык
Ипай лÿмеш Кугыжаныш премийын лауреатше
Юрий Русанов, тÿҥ режиссер - Марий Элын
сулло артистше Роман Алексеев. Нунылан
усталык корнышто сеҥымашым веле тыланыман.
Театр - сымыктышын шуко лончыжым иктыш
ушышо вий. "Мÿкш отарын" черетан тиде премьерыж
нерген ойлаш гын, актер-влакын рольым модмо
усталыкышт, декораций, сем дене сöрастарымаш
- чылажат сай кÿкшытыштö.
Но нунын коклаште сÿретче-шындыше, Рушэлын
сулло сÿретчызе Иван Ямбердовын надыржым
поснак палемдыме шуэш. Тудын эскизше почеш
ямдылыме декораций монументальностьшо
дене ойыртемалтеш. Кумда пÿртÿс лоҥгаште
- мÿкш отар. Пÿнчыжат чынжымак кушкын шогалын,
шонет. А покшелне - калыкын тукым вожшым
ушештарыше символ шотан кож. Мÿкш иге еш
пушеҥгыште кÿшкö ынже пÿтырналт манын,
кож вуйым мÿкш отарыште пÿчкыт. Лач тыгай
пушеҥгыш художник тÿсакам пуртен.
Рольым актер-влак моштен чоҥышт. Вуйшогыш
пеш кугу ыле. Мочол уста артист-влак ондакат
нине роль-влакым чоҥеныт да историеш кодыныт.
Такше С.Чавайн пьесыштыжак персонаж-влакын
койыш-шоктышыштым, кумылыштым пеш раш,
чаткан сÿретлен коден. Садлан тÿсака манмаште
пеш торашкыжак от кораҥ, очыни. Мо-гынат,
ончышын кумылжым савырен кертыч.
А семын авторжо - Марий Эл сымыктышын
сулло еҥже, композитор Сергей Маков.
Тудо музыкыштыжо калык муро шÿлышым арален
кодаш тыршен. Эше калык семÿзгар-влакым:
шÿвырым, тÿмырым, шиялтышым - моштен кучылтмо.
Куштымаш-влакат (нуным балетмейстер,
Марий Эл тÿвыран сулло пашаеҥже Тамара
Дмитриева шынден) кыдежым вияҥдаш полшат.
Спектакльын икымше премьерыж деч вара
пеш шуко ий эртен. Тиде шындыкыште: режиссерын
пашаштыжат, артист-влакын рольым модмаштат,
сценым сöрастарымаштат, семыштат - тачысе
илышын вÿршерже садак шыҥен. Тачысе ончышо
спектакльым умылен вашлие.
Юрий Григорьев
Д.Речкинын фотожо.
Важ: "Марий
Эл" жаплышташ
|