Путин Европа Унионын саммитӹштӹжӹ ылын

23.10.05

20 октябрьӹн Суомиштӹ, Лахти халашты Европа Унионын саммитшӹ эртен, кышкы Европа гӹц 25 сäндäлӹкӹн вуйлатышывлäштӹ погыненӹт. 

Саммитӹн тӹнг регламентшӹ семӹнь ти гäнä ЕУ-н пäшä рынок дон пäшä ви гишäн хытырымы. Тенегок энерги ядмаш гишäнäт кымда хытырымашвлä ылыныт. Кӹзӹт Россий Федераци Европышкы электроэнерги дон нефтепродуктвлäм экспортируя. Европышты тидӹ кыды сäндäлӹкӹштӹжӹ 30% якте шоэш. Россий гӹц пасна нефтьӹм экспортируйышы кого сäндäлӹкеш Норвеги шотлалтеш. Ти сäндäлӹк, ӹшкежӹ, Европын Ушемӹштӹ агыл. Европышкы нефть тенгеок Лишӹл Ази дон Латин Америка гӹц толеш. 

Малын Путинӹм Европа Унионын саммитӹшкӹ ьжмӹ? Эшке шаяштыжы Путин Европын Унионжы Российӹлäн пиш керäл ылеш манын келесен. Российӹн президентшӹм вады качкышыш ьжмӹ, тӹдӹ Москва гӹц Хельсинкиш вады векӹлä самолет доно толын дä вуйхала гӹц 100 уштыш öрдӹштӹ вäрлäнӹшӹ Лахти халашкы Суомин президентшӹ Тарья Халонен сага машинä доно кен. Президентвлäн кыдалмышты годым Хельсинки-Лахти автобан кортежӹн эртӹмӹ жепӹн питӹрӹмӹ лин. Машинäштӹ кыдалмышты годым кок президент Российӹштӹш эдемвлäн прававлäм пыдыртымы гишäнäт хытырен шоктенӹт. Ти хытырымашты Российӹштӹш финн-угрвлä гишäнäт шая лäктӹн кердӹн, вет такеш агыл, кым кечӹ анзыц Хельсинкин университетӹн студентвлäн организаци, Суомин Пен клуб дä М. А. Кастрен Ушем Тарья Халоненлäн Российӹштӹш финн-угрвлäн нелӹ ситуациштӹ гишäн официальный сирмäшӹм колтенӹт. Кок президент тенгеок журналист Анна Политковскаян колымыжы гишäнäт хытыренӹт.

Официальный вады качкыш Сибелиус Палатышты эртен. Путин тӹштӹ шаям кычен дä Суомин вуйлатышывлäлäн саммитӹм яжон организуйымыштылан таум келесен. Хытырымыжы годым, седӹ, Путинлäн Грузи дон Россий Федераци лоштыш конфликт гишäн комментируяш вäрештӹн. Ти событивлäштӹ РФ-ӹн президентшӹ Грузим вуйнаматеш лыкмыла, ти сäндäлӹкӹн вуйлатышывлäжӹ конфликтӹм йори ӹрӹктäт дä тӹдӹм оружи доно решӹнештӹ манын. Техень шаявлä, седӹ, шукымок öрӹктäренӹт. 

А тенгежӹ Лахтиштӹш вäшлимäш яжо ылын, конкретикӹжӹ ылде гӹнят, сек тӹнгжӹм Европа Ушем дон Россий Федераци лошты яжо диалог ылын манын, политикӹн аналитиквлäжӹ попат.

Валери Аликов