Онар

Марий-влакын ик эн шарныме да пагалыме патырже Онар лийын. Тудо чоҥгалаште илен.

Тоштыеҥын умылтарымыж почеш, тудо пеш шукертсе айдеме лийын. Илен-толын, нуно ала-кушко каен колтеныт манын шонаш лиеш. Но шкенышт нерген калык ойпогышто шарнымашым коденыт: Юл эҥер гыч тÿҥалын, Виче эҥер кундем марте онар чоҥга да курык-влак аралалт кодыныт.

Онар нерген ме изи годсек палена да, тудын лÿмжым колмеке, марий йомакым шарналтена. 

Кугу марий шанчызе Виталий Акцоринын ончалтышыж почеш, марийын кызытсе илыме кундемлашке куснен толмыштат пешак оҥай. Мутлан, Курыкмарий, Звенигово да Волжск районлаште ожно кугезе-влакыштын илыме верлан кызытсе Угарман (Нижний Новгород), Кострома областьлам шотлат, Морко да Киров областьысе Шурма, Малмыж марий-влак Озаҥ могырым толмо нерген ойлат. 

Тоштые ойлымо семын, Яран марий Моско велым толын. Угарман областьысе Тоншай, Киров областьысе Кикнур, Шанчара (Санчурск) да Йошкар-Ола йырысе марий-влак кугезыштын илыме верлан Юлым шотлат. 

Шернур да Торъял вел марийым налаш гын, нуно тÿҥ шотышто пуйто Виче могырым толыныт. Тоштыеҥ ой почеш, Башкирийысе, Свердлов да Пермь областьласе марий-влак Виче эҥер воктеч каеныт. Тоштыеҥ ой тыге шаланен кайымым Юл тÿрышкö вес калык-влак толмо да тынеш пурташ тÿҥалме дене умылтара.

Онар - иктешлыме образ. Тале, кугу виян еҥым маныт тыгерак калык коклаште. Он мутшат, очыни, Онарын лÿмжö дене кылдалтын.

Текстым Валентин Колумб лÿмеш рÿдер-тоштерын 2003 ийыште лукмо "26 вÿдшор - Марий Талешке кече" лÿман брошюр гыч налме. Брошюрым Валентин Колумб лÿмеш рÿдер-тоштер (чумырышо - Лайд Шемйэр) савыктен луктын. Оксам Тÿвыра да калык-влак кокласе кыл шотышто министрестве ойырен, ямдылашлан Евразий Фондын техникыжым кучылтмо.