Вашке Шорыкйол арня тÿҥалеш

05.01 16:30

Кугарнян, 7 чатламан, Шорыкйол арня тÿҥалеш да 14-ше марте шуйна. Марий-влак тиде пайремым кузе эртареныт - тидын нерген 1992 ийысе "Марла календарь" гыч материалым темлена.

Марий шорыкйолым кугарнян ышта. Кугарня марте кок-кум ÿдыр пöрт еда тÿрлö сийым поген коштыт. Погынашлан ончылгоч кутырен келшыме сурт лиеш. Изарнян самырык-влак нуреш лум каваным ыштат. Йырже модыт, мурат-куштат, кинде сукырат тыгаяк кугу, тыгаяк ошо лийже манын тыланат.

Сий погышо ÿдыр-влак дене пырля молат мöчöр-влакым келыштарат, вара пырля-пырля пошкудо-шамычым пура шолтымо пöртыш ÿжын коштыт. Мöчöр ÿжаш толмашеш сурт оза йыдалым але шке ыштыме вес ÿзгарым кучен шинчеш, оз кува - шÿдырымö шÿртым але моло кидпашажым. Тыге нуно мом ыштен моштымыштым ончыктат.

Мöчöр-влак озаштым шорыкйол дене, У ий дене саламлат, пиалым тыланат. Суртысо кажне еҥын сайжым каласен мокталтат, удаже уло гын, койдарен шижтарат, тидым пытараш тыланат. Йоча-влакымат öрдыжеш огыт кодо. Иктылан тура ойлат, весылан важмалдыкын каласат. Эсогыл модынат койдарат. Койдарыме еҥ сырен ок керт, сырыше еҥлан салтак мöчöр уло, шотшо уке гын, логалтенат кертеш.

Толын пурышо коклаште шÿвыр, тÿмыр, гармонь дене сем лукшат лиеш, мöчöр-влак кушташ тÿҥалыт. Куштен чарнымеке, оза-влак мöчöрлан пÿкшым пуат да йодыт: "Васлий кугыазай, Васлий кувай, тений кинде шочеш мо?" Нунышт вашештат: "Шÿлö кужу лиеш, уржа умен шочеш, шыдаҥ туто лиеш, айдемылан илаш мотор лиеш".

Мöчöр-шамыч, йоча уло гын, нуным мурыктат, куштыктат, иктаж-мом ойлыктат, мокталтен, тамлым але ончылгоч ямдылыме изи пöлекым пуат.

Тыге лиймеке, чыланат оза-влакым пура йÿаш ÿжыт.

Ял йыр, але ял кугу гын, лишыл пошкудо-влакым ÿжын коштмеке, чыланат саде суртыш погынат. Шоҥгыеҥ-влак шке суртешышт кодыт, коҥгашке пареҥгым кудалтат, оксам шотлат. Шорыкйол кече оксам шотлет гын, оксан лият, пареҥгым коҥгаш кудалтет гын шолдыра лиеш.

Пöртыш погынымеке, ÿдыр-влак толшо-влакым ÿстелтöрыш шындат, мурен-мурен пурам йÿктат. Мурымыштлан йужо еҥже тыгыде оксам пуа. Мурат-куштат, шырпым шылтен модыт. Тыге модыт. Шерева почеш икте шылтыше, весе кычалше лиеш. Кычалше савырнен шогалеш, шылтыше еҥ еда кая, иктын совышкыжо шырпым кода. Лие, манеш. Кычалше шырпе кö дене улмым палышаш. Кум гана ок му гын, муралтен але кушталтен ончыктышаш, муэш гын, мумо еҥ шырпым шылта, ондак шылтыше кычалше лиеш.

Йужо еҥ, шорыкйол кечылан лÿмлен, тагам шÿшкылеш, тага вуйым шолта (тидлан ондаксат йöра), юмылан чокла, кодшо ийын сайжым ушештара, у ийыште тазалыкым, тыныслыкым, пиалым, вольык тÿлем, чапле шурным йодеш.

Шорыкйол кастене ÿдыр-влак, у ийыште шке пÿпÿрымашыштым пален налаш манын, вÿташ каен, шорык йолым кучат. Вара, вара понар дене волгалтарен, кöн могай шорыкым, тагам але казам кучымыштым пален налыт. Ош шорык логалын гын, ошалге чурийвылышан марийлан марлан кает, шеме гын - шемалгылан, шоҥго гын - илалшылан, самырык гын - рвезылан. Каза верештеш гын, вес калык гыч улшылан кает. Я суаслан, я рушлан. Вÿташте шорык дене пырля казат лиеш гын шке пÿрымашым ÿдыр-влак пашрак пален налыт.